คณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรมภาคประชาชน

Board of Trustees of the merit system protection.

ระบบคุณธรรม(Merit system) VS ระบบอุปถัมภ์(Partronage System)

ระบบคุณธรรม(Merit system) VS ระบบอุปถัมภ์(Partronage System)

Merit system หรือ ระบบคุณธรรม นั้นเกิดขึ้นจากการที่ผู้ปกครองได้โดยอาศัยอำนาจสิทธิขาดประกอบกับหลักธรรมของผู้บังคับบัญชาแต่ละคน ซึ่งนำไปสู่การบริหารงานเพื่อประโยชน์ของคนเพียงจำพวกใดจำพวกหนึ่ง รวมไปถึงการใช้อำนาจในเลือกคัดเลือกบุคคลเข้ารับ บรรจุ ตำแหน่ง โดยไม่ได้คำนึงถึงความสามารถของบุคคล ก่อให้เกิดการใช้ตำแหน่งแสวงหาอำนาจ เกิดความไม่มั่นคงและไร้ประสิทธิภาพ   ซึ่งการจัดการบริหารงานบุคคลตามระบบคุณธรรมมีความมุ่งหมายที่จะให้ข้าราชการได้ปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของรัฐในการเอื้ออำนวยบริการเพื่อประโยชน์ของประชาชน โดยการบริหารงานบุคคลโดยยึดหลัก ระบบคุณธรรมนั้น มีแนวคิดที่ยึดเป็นหลักเกณฑ์ในการปฏิบัติ 4 ประการคือ 1. หลักความเสมอภาค (Equality) 2. หลักความสามารถ (Competence) 3. หลักความมั่นคง (Security) 4. หลักความเป็นกลางในทางการเมือง (Political neutrality)

ประโยชน์ของการบริหารบุคคลโดยใช้ Merit System

1. เป็นการส่งเสริมเกียรติภูมิของข้าราชการหรืออาชีพรับราชการ ทำให้งานราชการได้รับความสนใจจากผู้มีความรู้ความสามารถสูง ราชการก็จะได้คนดีเข้ามาทำงาน

2. สนับสนุนแนวคิดและแนวทางปฏิบัติตามระบอบประชาธิปไตย โดยการเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปผู้มีความรู้ความสามารถ ได้มีสิทธิเท่าเทียบกันในการสอบแข่งขันเข้ารับราชการ

3. ให้ความคุ้มครองแก่ข้าราชการเพื่อให้มีความมั่นคงในการรับราชการ

4. ส่งเสริมให้ข้าราชการทำงานไปได้ด้วยดีเนื่องด้วยตระหนักถึงความเป็นธรรมที่ตนได้รับจากการทำงาน

ระบบอุปถัมภ์ ระบบตรงข้ามกับ ระบบคุณธรรม?

ระบบอุปถัมภ์  (Patronage System) หรือบางคนเรียกว่า ระบบเน่าหนอนชอนไช ซึ่งดูจะตรงข้ามกับระบบคุณธรรมนั้นยังมีชื่ออื่นที่มีความหมายใกล้เคียงกัน เช่น ระบบเล่นพรรคพวก (Spoils System) ระบบเลือกที่รักมักที่ชัง(Favoritismระบบวงศาคณาญาติ (Nepotism) ระบบเหล่านี้เป็นระบบที่ไม่ยึดถือหลักเกณฑ์ของระบบคุณธรรม แต่จะยึดถือความพึงพอใจของบุคคลที่ใช้ระบบเป็นสำคัญ มิได้คำนึง ความเสมอภาค ความรู้ความสามารถ ความมั่นคง และความเป็นกลางทางการเมือง  จึงอาจกล่าวได้ว่ามีลักษณะตรงข้ามกับระบบคุณธรรม อย่างไรก็ตาม  การเข้าใจระบบอุปถัมภ์เป็นเพียงระบบที่ก่อให้เกิดเน่าหนอนชอนไชในองค์การ และก่อให้เกิดผลเสียแก่ระบบราชการเสมอไปก็จึงจะดูคลาดเคลื่อนเกินไป กล่าวคือ ระบบอุปถัมภ์ สามารถเป็นอุปกรณ์หรือส่วนเสริมของระบบคุณธรรมได้ เพื่อให้การบริหารราชการเรียบร้อยสมบูรณ์ขึ้นได้เช่น

1. การทำให้เกิดการคัดเลือกบุคลากรเข้ารับราชการในระดับสูง หรือบรรจุในแนวข้าง(Lateral entrance) เพราะระบบคุณธรรมจะเริ่มบรรจุบุคคลในระดับต่ำแล้วค่อยๆเลื่อนขึ้นไปเป็นระดับสูง

2. การสนับสนุนจากทางภาคการเมือง ช่วยทำให้การบริหารงานประจำทำไปได้อย่างราบรื่นยิ่งขึ้น

3. เนื่องด้วยบริบทของการบริหารงานยุคใหม่ จึงทำให้การบริหารราชการมีแนวทางไปในทางบริหารงานธุรกิจมากขึ้นเพื่อเพิ่มผลิตผล การใช้การปฏิบัติตามระบบคุณธรรมในบางครั้งจึงเป็นการล่าช้า เช่นการตั้งคณะกรรมการขึ้นมาเพื่อตรวจสอบคัดคนตามระบอบคุณธรรม

ในระบบราชการของไทยนั้นมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับระบบคุณธรรมที่เห็นได้ชัดเจนนั่นก็คือสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน หรือ สำนักงาน ก.พ. นั่นเอง ซึ่งสำนักงานนี้ได้กล่าวไว้อย่างชัดเจนถึงพันธกิจของตนเองว่า “พิทักษ์ระบบคุณธรรมในราชการพลเรือน เสริมสร้างมโนสุจริตและความโปร่งใสในการปฏิบัติราชการที่มุ่งเน้นประโยชน์ส่วนรวม” ทั้งนี้ทั้งดูได้จาก วิธีการคัดเลือกบุคลากรเข้าทำงานของข้าราชการในการบรรจุเข้ารับตำแหน่งทางราชการ ระเบียบกฎเกณฑ์และระเบียบวินัยทางราชการตลอดจน ระบบรักษาคุณธรรมที่มีอยู่ในสำนักงาน ก.พ.

สถานการณ์ปัจจุบัน  สังคมมีความยุ่งยากและหลากหลายมากขึ้น  ข้อมูลข่าวสารรวดเร็วขึ้นจนบางครั้งภาคราชการอยู่ในฐานะเป็นผู้ตาม  สำนักงาน ก.พ. เห็นว่าควรมีอนุกรรมการวิสามัญ (อ.ก.พ.)  ที่ทำหน้าที่เข้าไปอุดช่องว่างที่กฎหมายเข้าไปไม่ถึง     และแม้ว่าปัจจุบันจะมีคณะกรรมการวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ทำหน้าที่ลักษณะนี้ด้วย แต่ก็ยังมีอีกหลายเรื่องที่ต้องมีการพิจารณาข้อกฎหมายว่าจะรับเรื่องได้หรือไม่เสียก่อน  หากติดขัดหรือจำกัดด้วยข้อกฎหมาย  ก็จะไม่สามารถพิจารณาถึงข้อเท็จจริงอันเป็นเหตุแห่งความทุกข์ของข้าราชการได้

บรรณานุกรม

Frances Gottfried, The Merit System and Municipal Civil Service : A Fostering of Social Inequality, Greenword Press, London, 1988

Willy McCourt, Public Appointments: from Patronage to Merit, University of Manchester

สร้อยตระกูล อรรถมานะ, สาธารณบริหารศาสตร์, กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2533

ปรีชา นิศารัตน์, การปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินการทางวินัยข้าราชการพลเรือน , 2543

สำนักงาน ก.พ., http://www.ocsc.go.th

US Merit Systems Protection Board, http://www.mspb.gov

http://www.wikipedia.com

ที่มา : ธนธัช ขุนเมือง

อ้างจาก: http://liberaloag.blogspot.com/2011/05/merit-system-vs-partronage-system.html : 06/02/2555

Advertisements

Written by msprotect2555

กุมภาพันธ์ 6, 2012 ที่ 5:48 am

เขียนใน องค์ความรู้

%d bloggers like this: